Bir Fabrikadan Kültür Sanatın Yaşayan Hafızasına: Beykoz Kundura

İstanbul’un sanayi tarihine tanıklık eden Beykoz Kundura, 1800’lerin başına uzanan geçmişiyle kentin önemli endüstriyel miras alanları arasında yer alıyor. Uzun yıllar Sümerbank Deri ve Kundura Sanayi Müessesesi olarak üretimin sürdüğü tarihi fabrika, bugün özgün mimarisini ve endüstriyel kimliğini koruyarak kültür-sanatın farklı disiplinlerine ev sahipliği yapıyor. Geçmişin üretim belleğini günümüzün sanatsal çalışmalarıyla buluşturan Beykoz Kundura, tarihi yerleşkesini yalnızca korunması gereken bir yapı olarak değil, yaşayan ve sürekli yeni üretimlere alan açan bir kültür mekanı olarak değerlendiriyor.

Beykoz Kundura, 5 Kasım’da düzenlediği basın toplantısında 2026–2027 dönemine ilişkin programını ve yeni sezonun öne çıkan çalışmalarını basın mensuplarıyla paylaştı. Toplantıda kurumun endüstriyel miras yaklaşımı, arşiv ve araştırma faaliyetleri, kültür-sanat programları ile farklı yaş gruplarına yönelik öğrenme çalışmaları hakkında bilgi verildi. Basın mensupları ayrıca Beykoz Kundura’nın üretim geçmişini, fabrika çalışanlarının hikâyelerini ve yerleşkenin toplumsal belleğini bir araya getiren Kundura Hafıza sergisini ziyaret etti.

Beykoz Kundura Kültür ve Sanat Direktörü Buse Yıldırım, yeni döneme ilişkin değerlendirmesinde kurumun kültür-sanat yaklaşımının temelinde endüstriyel mirası ve üretim belleğini koruyarak geleceğe taşımanın bulunduğunu belirtti. “Beykoz Kundura’da kültür-sanat yaklaşımımızı, buranın endüstriyel mirasını ve üretim belleğini koruyarak geleceğe taşımak üzerine kuruyoruz. Hafıza, Sinema ve Sahne programlarımızla geçmişin birikimini bugünün sanatsal üretimleriyle buluştururken farklı disiplinlerden sanatçıları, araştırmacıları ve izleyicileri aynı çatı altında bir araya getirmeyi önemsiyoruz” dedi.

Kundura Hafıza ile Endüstriyel Miras Geleceğe Taşınıyor

Beykoz Kundura’nın kültür politikası, tarihi yapıların fiziksel olarak korunmasının yanı sıra fabrikanın üretim geçmişinin, burada çalışan insanların deneyimlerinin ve ortak belleğinin yaşatılmasını da kapsıyor. Bu yaklaşımın merkezinde yer alan Kundura Hafıza, 2015 yılından bu yana yürüttüğü arşiv, araştırma ve sözlü tarih çalışmalarıyla fabrikanın endüstriyel ve toplumsal tarihini kayıt altına alıyor.

Kundura Hafıza’nın çalışmaları, fabrikanın geçmişini yalnızca kurumsal belgeler üzerinden değil, burada çalışmış insanların kişisel anlatıları ve deneyimleri üzerinden de ele alıyor. Bugüne kadar 200’ü aşkın fabrika çalışanı ve ailesiyle gerçekleştirilen görüşmeler sonucunda yaklaşık 5 bin fotoğraf, belge ve obje arşive kazandırıldı. Böylece Beykoz Kundura’nın üretim tarihi, çalışma yaşamı ve yerleşkenin sosyal yapısına ilişkin farklı kaynaklardan oluşan bir bellek koleksiyonu oluşturuldu.

Ekim 2025’te araştırmacıların kullanımına açılan Kundura Hafıza Kütüphanesi de bu çalışmaların önemli bir parçasını oluşturuyor. Sanayi tarihi, emek tarihi ve kültürel miras alanlarındaki yayın koleksiyonuyla kütüphane, ilgili alanlarda araştırma yapan akademisyenlere, öğrencilere ve araştırmacılara kaynak sunuyor. Arşiv ve kütüphane çalışmalarıyla geçmişe ait bilgi ve belgelerin erişilebilir hale getirilmesi, endüstriyel mirasın gelecek kuşaklara aktarılmasına yönelik kurumsal yaklaşımı destekliyor.

Kundura Hafıza, arşiv ve araştırma faaliyetlerini farklı yaş gruplarına yönelik öğrenme programlarıyla da genişletiyor. Çocuk ve yetişkin atölyeleri, Kültürel Miras Yaz ve Kış Okulları, öğretmen eğitimleri ve Çocuk Kültür Festivali gibi çalışmalarla kültürel miras bilincinin farklı toplumsal gruplara ulaşması hedefleniyor. Bu programlar aracılığıyla katılımcıların sanayi tarihi, üretim kültürü ve kültürel miras kavramlarıyla doğrudan ilişki kurabilecekleri deneyim alanları oluşturuluyor.

Hafıza Konuşmaları, Vardiya ve Yerli Malı Haftası gibi etkinlikler ise araştırma ve öğrenme faaliyetlerini kamusal buluşmalarla bir araya getiriyor. Böylece Kundura Hafıza, geçmişe ilişkin bilgi ve belgeleri arşivlemekle sınırlı kalmayarak bunları söyleşiler, etkinlikler ve katılımcı programlar aracılığıyla daha geniş kitlelerle buluşturuyor.

Beykoz Kundura’nın kültür-sanat programlarının önemli ayaklarından birini sinema oluşturuyor. Eski kazan dairesinin dönüştürülmesiyle hayata geçirilen Kundura Sinema, tarihi endüstriyel yapıyı sinema kültürünün buluşma noktalarından biri haline getiriyor. Programında restore edilmiş klasik filmlerden belgesellere, sessiz sinema örneklerinden özel gösterimlere kadar farklı tür ve dönemlerden yapımlara yer veren Kundura Sinema, sinema tarihinin farklı dönemlerini ve anlatım biçimlerini izleyiciyle buluşturuyor.

Kundura Sinema’nın program yaklaşımı, yalnızca güncel film gösterimlerine odaklanmak yerine sinema mirasının korunmasını ve yeniden keşfedilmesini de kapsıyor. Farklı dönemlerden yapımların özel gösterimlerle izleyiciye sunulması, sinemanın tarihsel birikiminin günümüz izleyicisiyle buluşmasına katkı sağlıyor.

Kundura Sahne ise tiyatro, dans, performans ve müzik alanlarında ulusal ve uluslararası sanatçıların çalışmalarına ev sahipliği yapıyor. Farklı disiplinlerden üretimleri aynı program içerisinde bir araya getiren sahne, bağımsız sanatçıların ve yaratıcı ekiplerin çalışmalarını izleyiciyle buluştururken yeni üretimlere ve uluslararası ortak yapımlara da alan açıyor. Bu yaklaşım, Beykoz Kundura’nın tarihi yerleşkesini yalnızca geçmişin izlerinin sergilendiği bir alan olmaktan çıkararak güncel sanat üretiminin de sürdüğü bir mekâna dönüştürüyor.

Sinema ve performans sanatlarındaki araştırma ve geliştirme süreçlerini destekleyen KunduraLab çatısı altında yürütülen DocLab programı da belgesel sinemacıların üretim süreçlerine katkı sunuyor. Program, katılımcıları uluslararası profesyonellerle bir araya getirerek proje geliştirme, mentorluk ve yaratıcı üretim aşamalarında destek sağlıyor. Böylece belgesel alanında çalışan sinemacılar için deneyim paylaşımına ve uluslararası bağlantıların kurulmasına imkân tanıyan bir çalışma ortamı oluşturuluyor.

2026–2027 Programında Konserler, Söyleşiler ve Üretim Buluşmaları

Beykoz Kundura’nın 2026–2027 dönemi programı, sinema gösterimleri ve sahne performanslarının yanı sıra farklı yaş gruplarına yönelik atölyeler, söyleşiler, konserler ve üretim buluşmalarını kapsıyor. Programda endüstriyel miras, toplumsal hafıza, müzik, sinema ve geleneksel üretim pratikleri farklı etkinlik formatlarıyla ele alınıyor.

Yeni dönemin öne çıkan etkinliklerinden “Hafıza Konuşmaları V: Beyazperdede Atatürk”, 7 Kasım’da gerçekleştirilecek. Sinema ve toplumsal hafıza ekseninde düzenlenen buluşma, Atatürk’ün beyazperdedeki temsillerini ve sinemanın kolektif belleğin oluşumundaki yerini gündeme taşıyacak. Hafıza Konuşmaları serisi, tarihsel konuları farklı disiplinlerden bakış açılarıyla ele alarak araştırma ve kamusal tartışma arasında bir bağ kurmayı amaçlıyor.

Müzik programında ise 26 Eylül–13 Aralık tarihleri arasında devam eden “Beykoz Kundura’da Bir Akşamüstü” konser serisi yer alıyor. Farklı müzisyenleri ve müzik projelerini bir araya getiren seri kapsamında Sinafi Trio, Telli Davul ve Coşkun Karademir Trio gibi isimler ve topluluklar dinleyiciyle buluşuyor. Konser programı, Beykoz Kundura’nın tarihi atmosferinde farklı müzikal yaklaşımlara alan açarken yerleşkenin kültürel etkinlik çeşitliliğini de artırıyor.

Programın öne çıkan buluşmalarından biri olan Tutum, Yatırım ve Yerli Malı Haftası, 12–13 Aralık tarihlerinde beşinci kez gerçekleştirilecek. Etkinlik, yerli üretim kültürünü, üretim pratiklerini ve Türkiye’nin endüstriyel geçmişini farklı disiplinler üzerinden ele alacak. Bu yılki programda özellikle pamuk ve tekstil üretiminin tarihsel ve ekonomik boyutlarına odaklanan panellerin yanı sıra Üretici Pazarı, çocuk ve yetişkin atölyeleri, sözlü anlatı buluşmaları, tadım etkinlikleri, film gösterimleri ve konserler yer alacak.

Program kapsamında düzenlenecek Yerli Yerinde Masallar sözlü anlatı buluşması, geleneksel anlatı kültürünü katılımcılarla bir araya getirirken Yerli Bağ Rotaları tadım etkinliği yerel üretim ve gastronomi kültürüne odaklanacak. Sümerbank’ın görsel belleğini ele alan film gösterimleri ise Türkiye’nin üretim tarihine ilişkin görsel kayıtları yeniden gündeme taşıyacak.

Etkinlik kapsamında gerçekleştirilecek rattan sepet örme, dokuma ve deri tasarım atölyeleri de geleneksel üretim tekniklerini uygulamalı çalışmalarla tanıtacak. Katılımcılar, bu atölyeler aracılığıyla farklı el sanatları ve üretim yöntemlerini deneyimleme fırsatı bulacak. Üretici Pazarı ise yerel üreticileri ve ziyaretçileri bir araya getirerek yerli üretimin farklı örneklerini görünür kılacak.

Tarihi yerleşkenin sosyal yaşamına katkı sağlayan Demirane Restaurant ve Yağhane de Beykoz Kundura’nın ziyaretçi deneyiminin bir parçası olarak faaliyet gösteriyor. Gastronomi ve sosyal buluşmalara ev sahipliği yapan bu alanlar, yerleşkenin kültür-sanat programlarını tamamlayan farklı kullanım alanları oluşturuyor. Kundura Bostan’dan elde edilen taze ürünlerle hazırlanan lezzetleriyle öne çıkan Demirane, tüm gelirini Birebir Eğitim Vakfı’na bağışlayarak gastronomi faaliyetlerini sosyal faydayla buluşturuyor.

Beykoz Kundura, sürdürülebilirlik yaklaşımını tarihi yapıların korunması, mevcut kaynakların değerlendirilmesi ve kültürel üretimin devamlılığının sağlanması üzerinden ele alıyor.  Bu yaklaşım doğrultusunda Kundura Hafıza’nın arşiv, araştırma ve öğrenme çalışmaları kültürel sürdürülebilirliğin önemli bileşenleri arasında yer alıyor. Beykoz Kundura, sivil toplum kuruluşlarıyla yürüttüğü Askıda Bilet uygulaması aracılığıyla da kültür ve sanat etkinliklerine erişimi kolaylaştırmayı hedefliyor. Uygulama, farklı toplumsal grupların kültür-sanat programlarına katılımını destekleyen bir erişilebilirlik modeli sunuyor.

Beykoz Kundura, 2026–2027 döneminde de endüstriyel mirası koruma ve yaşatma yaklaşımını kültür-sanat üretimiyle birlikte ele almayı sürdürüyor. Arşiv ve araştırma çalışmalarından sinema ve sahne programlarına, öğrenme faaliyetlerinden geleneksel üretim atölyelerine uzanan geniş programıyla tarihi fabrika yerleşkesi; farklı disiplinlerden sanatçıları, araştırmacıları, üreticileri ve ziyaretçileri aynı çatı altında buluşturmaya devam ediyor.

Beykoz Kundura’daki güncel etkinlikleri takip etmek ve etkinlik takvimine ulaşmak için Beykoz Kundura’nın resmi web sitesini ve Instagram sayfasını ziyaret edebilirsiniz.

Editör Yorumu I Brand Pulse

Beykoz Kundura’nın çalışmaları, endüstriyel mirasın yalnızca eski yapıların korunmasından ibaret olmadığını gösteriyor. Fabrikanın çalışanlarından kalan hikayelerin arşivlenmesi, üretim kültürünün atölyelerle yeniden gündeme gelmesi ve tarihi alanın güncel sanat üretimine açılması, geçmişle bugün arasında sürdürülebilir bir bağ kurulmasını sağlıyor.